వాట్సాప్ గ్రూపుల్లో తరచుగా కనిపించే “బ్యాగ్ దొరికింది”, “ఆర్మీ జాయినింగ్ లెటర్ ఉంది”, “ఈ నంబర్కి కాల్ చేయండి” వంటి మెసేజ్లు ఇటీవల మళ్లీ విస్తృతంగా వైరల్ అవుతున్నాయి. అయితే ఇవి కొత్తవి కావు. గతంలోనే అనేకసార్లు ఫేక్గా నిర్ధారించబడిన ఈ మెసేజ్లు, వేర్వేరు ఫోన్ నంబర్లతో మళ్లీ మళ్లీ ప్రజల్లోకి వస్తూ ఉంటాయి. సోషల్ మీడియాలో వినియోగదారుల భావోద్వేగాలను ఉపయోగించుకుని ఈ తరహా పోస్టులు వేగంగా వ్యాప్తి చెందడం ప్రధానంగా గమనించాల్సిన అంశం.
ఇలాంటి మెసేజ్లలో సాధారణంగా “పర్సు/బ్యాగ్ దొరికింది”, “అందులో ముఖ్యమైన డాక్యుమెంట్లు ఉన్నాయి”, “దయచేసి ఈ నంబర్కు కాల్ చేసి సహాయం చేయండి” వంటి వాక్యాలు ఉంటాయి. కొన్నిసార్లు “ఆర్మీ జాయినింగ్ లెటర్”, “ఎమర్జెన్సీ కేసు”, “బాలుడిని వెతుకుతున్నారు” వంటి సున్నితమైన అంశాలను కూడా కలిపి, ప్రజలలో వెంటనే స్పందన రాబట్టేలా రూపొందిస్తారు. ఈ భావోద్వేగ ప్రేరేపిత కంటెంట్ కారణంగా చాలా మంది ఆలోచించకుండా ఫార్వర్డ్ చేస్తారు.
సైబర్ నిపుణుల ప్రకారం, ఇలాంటి మెసేజ్ల వెనుక రెండు ప్రధాన ఉద్దేశాలు ఉండవచ్చు. ఒకటి — ఫేక్ నంబర్లకు కాల్స్ రావడం ద్వారా డేటా సేకరణ లేదా మోసాలకు మార్గం సృష్టించడం. రెండవది — వైరల్ ట్రాఫిక్ ద్వారా నంబర్ యాక్టివిటీ పెంచి, తర్వాత స్పామ్ లేదా ఫ్రాడ్ కార్యకలాపాలకు వినియోగించడం. కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ నంబర్లు ఫిషింగ్, OTP మోసాలు, లేదా వ్యక్తిగత సమాచారం దొంగిలించేందుకు ఉపయోగించబడే ప్రమాదం కూడా ఉంది.
ఈ నేపథ్యంలో, ప్రజలు ప్రతి మెసేజ్ను నమ్మే ముందు తప్పనిసరిగా ఫాక్ట్ చెక్ చేయాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఇందుకోసం ప్రభుత్వానికి చెందిన PIB Fact Check, అలాగే Alt News, BOOM Live, Factly వంటి విశ్వసనీయ ఫ్యాక్ట్ చెకింగ్ వెబ్సైట్లను ఉపయోగించి ఆ సమాచారాన్ని ధృవీకరించవచ్చు. సాధారణంగా ఈ వెబ్సైట్లలో ఇప్పటికే వైరల్ అవుతున్న ఫేక్ మెసేజ్లపై విశ్లేషణలు అందుబాటులో ఉంటాయి.
అలాగే, మెసేజ్లో ఇచ్చిన ఫోన్ నంబర్ను Truecaller వంటి యాప్లలో చెక్ చేస్తే అది స్పామ్ లేదా ఫేక్ నంబరా అన్నది సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు. అనుమానాస్పద నంబర్లకు కాల్ చేయడం, వ్యక్తిగత వివరాలు పంచుకోవడం, OTPలు చెప్పడం వంటి చర్యలను పూర్తిగా నివారించాలి.
సైబర్ అవగాహన నిపుణులు చెబుతున్నదేమిటంటే — “ఎమోషనల్గా ప్రభావితం చేసే లేదా ‘తక్షణం షేర్ చేయండి’ అని ఒత్తిడి చేసే మెసేజ్లు ఎక్కువగా ఫేక్ అయ్యే అవకాశమే ఎక్కువ.” అందువల్ల, ప్రతి వినియోగదారు బాధ్యతగా వ్యవహరించి, వాస్తవాలను నిర్ధారించుకున్న తర్వాత మాత్రమే మెసేజ్లను ఫార్వర్డ్ చేయాలి.
హైదరాబాద్లోని ఆరోరా పీజీ కాలేజ్కు చెందిన డా. అర్జునరావు రాజనాల మాట్లాడుతూ, “సోషల్ మీడియాలో వచ్చే ప్రతి సమాచారాన్ని నిజమని నమ్మే ముందు దాని మూలం ఏమిటి, విశ్వసనీయత ఎంత అన్నది పరిశీలించడం చాలా అవసరం. ఒక చిన్న నిర్లక్ష్యం పెద్ద సైబర్ మోసానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉంది” అని హెచ్చరించారు.
మొత్తానికి, వాట్సాప్ వంటి ప్లాట్ఫార్మ్లలో వచ్చే ప్రతి వైరల్ మెసేజ్ను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించడం, ఫ్యాక్ట్ చెక్ చేయడం, అనుమానాస్పద నంబర్లను నివారించడం — ఇవే సైబర్ భద్రతకు మొదటి అడుగులు అని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
డా. అర్జునరావు రాజనాల
హెడ్ ఆఫ్ ది డిపార్ట్మెంట్ & అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్
ఆరోరా పీజీ కాలేజ్, చిక్కడపల్లి, హైదరాబాద్
